Osiedle Tysiąclecia (Osiedle im. Tysiąclecia Państwa Polskiego, potocznie Tauzen) − osiedle mieszkaniowe oraz dzielnica Katowic, położona w północno-zachodniej części miasta, w zespole dzielnic północnych, między Dębem, Załężem i miastem Chorzowem, na terenie historycznej gminy Dąb oraz wschodniej części Klimzowca.

Obszar dzielnicy zamieszkany był już od XVII w., kiedy to nad nad rzeką Rawą powstała kolonia Sośnina. W XIX w. przy ul. Chorzowskiej wybudowano przysiółek Dębu – Bederowiec, natomiast w latach 50. XX w. na obszarze Górnego Tysiąclecia powstała kolonia domków fińskich w ówczesnym Klimzowcu. W ich miejscu, w 1961 rozpoczęto budowę nowego osiedla, nazwanego na cześć obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego. Zaprojektowane zostało ono przez czterech architektów: Henryka Buszko, Aleksandra Frantę, Mariana Dziewońskiego i Tadeusza Szewczyka, z których dwaj pierwsi sprawowali nadzór nad budową.

Początki osadnictwa na obszarze Osiedla Tysiąclecia datuje się na XVII w., kiedy to na obszarze obecnego Tysiąclecia Dolnego (ówcześnie terenu gminy Dąb) powstała kolonia Sośnina. W tej kolonii wydobywano rudę żelaza dla kuźnic załęskich. Wraz z zamknięciem kuźnic w okolicach XVIII w. osada stała się typowo rolnicza[29].

Dalszy rozwój osadniczy na terenie dzielnicy zaznacza się w pierwszej połowie XIX w., kiedy to w 1826 na terenie Dębu powstała kolonia Bederowiec, założona przez proboszcza parafii chorzowskiej, księdza Józefa Bedera. Osada ta podlegała do 1924 Królewskiej Hucie. Pierwotnie miała charakter rolniczy, a pod koniec XIX w. znajdowały się tu dwa duże zakłady parowe – stolarnia mechaniczna i młyn. W 1890 przysiółek liczył 250 mieszkańców. Na zachód od Górnego Tysiąclecia, w połowie XIX w. na terenie zakupionych przez władze posiadłości młynarza Klimzy powstał Klimzowiec, będący kolonią Dolnych Hajduk. 25 listopada 1898 wzdłuż obecnej ul. Chorzowskiej uruchomiono wąskotorową linię tramwajową na trasie Katowice Rynek – Dąb – Królewska Huta.
W 1924 Bederowiec i Sośninę włączono do Katowic, natomiast do 1968 wschodnia część Klimzowca pozostała na terenie obecnego Chorzowa. W okresie wielkiego kryzysu w latach 20. i 30. XX w. na obszarze Bederowca powstawały prymitywne baraki dla bezrobotnych i bezdomnych. Z racji braku elektryczności i kanalizacji Bederowiec nazywano m.in. Marokiem i Egiptem. Po II wojnie światowej, w latach 1947-1950 na terenie ogródków działkowych w Klimzowcu (obecnie część Górnego Tysiąclecia) dla górników kopalni Prezydent w Chorzowie powstało osiedle domów fińskich.


Dąb (niem. Domb) − najstarsza dzielnica Katowic, położona w północnej części miasta, ciągnąca się wzdłuż ulicy Dębowej. Od zachodu graniczy z Parkiem Śląskim, od wschodu z Koszutką, od północy z Wełnowcem - Józefowcem, a od południa z dzielnicą Załęże.

Pierwsza wzmianka o Dębie pojawia się w dokumencie z 19 marca 1299 wystawionym przez księcia Kazimierza bytomskiego przekazującego wieś Chorzów i Krasny Dąb (Chorzow et Crasni Damb) klasztorowi Bożogrobców w Miechowie jako fundację na utrzymanie klasztoru oraz Szpitala św. Ducha w Bytomiu. Wcześniejsze istnienie Dębu mógłby sugerować dokument papieża Innocentego II z 1136 zatwierdzający sądownictwo arcybiskupa gnieźnieńskiego nad Chorzowem i okolicznymi włościami, a także dokument Władysława opolskiego z 1257 mówiący m.in. o odbudowaniu zniszczonego najazdem Tatarów Chorzowa i Białobrzezia przez zakon Bożogrobców. Białobrzezie to prawdopodobnie pierwotna nazwa Dębu.

W pierwszej połowie XIX wieku na obszarze Dębu rozwinęło się również hutnictwo. Powstała huta cynku Friden oraz huta żelaza – pudlingarnia (1823) Johna Baildona. Rozwój hutnictwa spowodował wzrost zapotrzebowania na węgiel. W 1838 powstała w Dębie nowa kopalnia Waterloo, której właścicielem był John Baildon i klasztor bożogrobców w Miechowicach. W 1826 na terenie dąbskiego dominium klasztornego powstały dwie kolonie – Józefowiec i Bederowiec, założone przez proboszcza parafii chorzowskiej Józefa Bedera. Dąb jako własność klasztorna został w 1840 przejęty przez państwo pruskie (w ramach reformy administracyjnej), a 5 lat później przekazany (wieś, kopalnie Furstin Hedwig, Neue Hedwih i połowę kopalni Waterloo) Szpitalowi Św. Ducha w Bytomiu, który był współwłaścicielem wsi od 1299.

Po kapitulacji Niemiec i zakończeniu I wojny światowej w 1918 powstała niepodległa Polska, a z nią odżyła sprawa losów Śląska. Niemcy, poparte przez premiera brytyjskiego, nie zamierzały zrezygnować ze Śląska. Polskim Górnoślązakom pozostała jedynie walka zbrojna, chociaż trudno się było na nią zdecydować wiedząc, że alianci zachodni, a nawet nowy rząd Polski (uwikłany w wojnę z Ukrainą, Litwą i Rosją) są jej przeciwni. W czasie trzech powstań śląskich (1919, 1920, 1922), mieszkańcy Dębu aktywnie w nich uczestniczyli. W III powstaniu, skoncentrowane właśnie w Dębie oddziały powstańcze, uderzyły 3 maja 1921 na Katowice. Podczas plebiscytu na Górnym Śląsku w 20 marca 1921 54% uprawnionych mieszkańców gminy Dąb opowiedziało się za przyłączeniem do Polski. Wraz z częścią Górnego Śląska znalazł się on w granicach odrodzonej Polski. 20 czerwca 1922 nastąpiło uroczyste przejęcie gminy Dąb przez władze polskie.
Do roku 1924 Dąb był gminą wiejską wraz ze wsiami Józefowiec i Bederowiec oraz koloniami Agnieszka i Sośnina. Po przyłączeniu Dębu do Katowic − 15 lipca 1924 wyłączony Józefowiec znalazł się w granicach gminy Wełnowiec. Obecnie Dąb nadal jest dzielnicą Katowic.


Autor – Wikipedia, wolna encyklopedia
OFICJALNA STRONA PORTAL NASZE TYSIĄCLECIE § ...........2015




































.....
Twoja strona firmowa - szybko i za darmo!